Öz Türkçe kelimeler yabancı kelimelerden nasıl ayrılır?

Dilimize özgü bazı özellikler vardır. Bunları kural olarak düşünürsek, bazı yabancı kelimeleri kolaylıkla ayırabiliriz.

Dilimizde içinde J olan kelime yoktur: jandarma, jilet, Jale, jimnastik, müjde..

H de yoktur: hediye, ahbap, zahmet, hayat, hayvan, hal, bahşiş, bahçe, hak, hüküm, hakim, hibe, hoş, her, …

Kelime başında R bulunmaz: Remzi, roman, raptiye, razı, …..

Kelime başında L de bulunmaz: Limon, lamba, loş, leğen, lake, lif, leblebi, …

İki sesli harf yan yana olmaz: saat, ziraat, aile, saadet, …

İki sessiz harfle başlayan kelimeler de yabancı kökenlidir: stad, spor, klasik, tren, …

Dilimizde sesli harf uyumu vardır. Yani hem ince sesli harf (e, i, ö, ü) hem kalın sesli harf (a, ı, o, u) aynı kelime içinde bulunmaz. Bu uyumun olmadığı kelimeler öz Türkçe değildir: minare, cami, sandalye, kanepe, divan, asker, fakir, kitap, kalem, vicdan, …

Benim eksik bıraktığım kurallar elbette vardır. Ekleyeceği bir şey olan kişiler aşağıya yazabilirler. Bu yazıya gelen yorumlara da bakın (aşağıda).

Kayıp Dosya Eki

Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.

Yukardaki yazı ile ilgili ek bilgiler ve yorumlar:

  1. b.a. diyor ki:

    Türkçe kökenli dillerde c, ğ, l, m, n, r, v, z harfleriyle kelime başlamaz. Ve türkçede b, c, d, g, ğ harfleriyle kelime bitmez. Türkçede f, h, j, v sesleri bulunmaz

  2. nurettin aputkan diyor ki:

    Selamünaleyküm. Eksiğiniz var. Prof. Dr. Zeynep Korkmaz kitabında bu husustan bahsetmiştir.
    bir kelimenin Türkçe olup olmadığını anlamak için on dokuz madde vardır; bunlardan birine uymayan kelime Türkçe değildir (birkaç istisna hariç).

    Bunlardan bazıları:
    1- Birinci heceden sonra o,ö bulunmaz.
    2- Türkçede uzun ünlü yoktur.
    3- Türkçede ince a yoktur.
    4- Kelime köklerinde aynı iki ünsüz yan yana bulunmaz.

    Yukarıda en belirgin birkaç maddeyi aldım. Dediğim gibi istisnalar var. Örneğin: ufak, öfke, ufalamak gibi kelimeler Türkçedir.

    Görüşlerinizi bekliyorum. kozaklar tokuşur tohum dökülür, kafalar tokuşur fikir dökülür.

  3. ali diyor ki:

    ben hangi kelime hangi dilden diye bir araştırma yapıyordum ve bayada zordu.bunu görünce fikrim değişti teşekkürler.

  4. Yiğit diyor ki:

    http://www.nisanyansozluk.com/ hangi dile ait olduğunu öğrenmek için kullanabilirsiniz, bizim Dil ve Anlatım’cı kullanıyor..

  5. ahmet özdemir diyor ki:

    Doğrusunu söylemek gerekirse, çok saçma bir paylaşım olmuş… Türkçede şu yoktur, bu yoktur vb… Bunu kabul etmek aynı zamanda Türkçenin bir afrika kabile dili seviyesine indirmek demektir. Bir defa hiçbir modern dünya dili, saf, katışıksız değildir… Diller bütün dillerle etkileşime girerler ve birbirlerinden kelime alırlar… Ama bu kelimeleri kendi fonetiklerine uygun hale getirirler. Dolayısıyla milli olan dilin sesidir. Kelimeleri değil. Örnek olarak minare kelimesini alalım… Aslı “manara”dır ve Farsçadır. Biz Türkçenin ahengine uyarak manarayı minare yapmışız.. Minare artık Türkçedir… Çünkü başka dilde yoktur, sadece Türkçede vardır… Gül de öyledir, hayal de… kimse kalkıp bunlara, içinde şu harf var, başında şu var, Türkçe değil diyemez.. zira ikisi de Türkçeleşmiş Türkçedir… Ben basit kurallara takılıp dilimizi Afrika kabileleri seviyesine indirmeyelim, diyorum…
    *********
    Cevap:
    Bu hassas yaklaşımınız bence doğrudur. Öte yandan şu da bir gerçek ki dilimizin bir kökeni ve esas bir yapısı vardır. Bunların öğrenilmesi, incelenmesi yanlış değildir gereksiz de değildir, bu sayfadaki yazı da bu konudadır. İşte bu bağlamda sanıyorum itiraz etmezsiniz, herhalde aynı fikirde olabiliriz.

  6. araştırmacı diyor ki:

    güzel olmuş ama bu biilgilerin doğru olup olmadığını nasıl anlayacağız. Türkçede o yoktur bu yoktur.Peki türkçede ne vardır? O kadar mantıklı bulmadım ama yinede güzel sayılır.

  7. Annpass - El Paso, TX diyor ki:

    Bence harika notlar, elinize saglik arkadaslar. Ben Amerika’da dilbilimi uzerine master yapiyorum, suan master tezi degil ama sosyolinguistik degisimler adli bir ders icin kucuk capli bir arastirma yapiyorum; konusu “Turkce’de /r/ nin telafuz edilmedigi durumlar” . Katkilariniz icin tesekkurler. Su cok acikki Turkiye ve Turkce ile alakali online kaynak cok sinirli, lutfen insanlarin cesaretini kirip bu en kalici ve kolay ulasilabilen bilgi yolunu kendimize kapatmayalim. Paylasimlarin devami dilegiyle…Basarilar.

  8. admin diyor ki:

    Annpass; sizden bir önce yorum yazan kişi “bu biilgilerin doğru olup olmadığını nasıl anlayacağız. Türkçede o yoktur bu yoktur.Peki türkçede ne vardır? O kadar mantıklı bulmadım..” demiş. Bu yazıyı ben hazırlamıştım ama artık ben de öyle düşünüyorum. Türkçe hangi Türkçe? Türkiye Türkçesinin esası kabul edilen istanbul aksanı mı? Yanlış. Türkçe bir aksan ile sınırlanamaz. Bir şive ile de sınırlanamaz. Ana lehçe nedir, Oğuz Türkçesi. Ama o bile saf Oğuz türkçesi değil. Kıpçak Türkçesi bir hayli etkilemiş. İstanbul aksanı böyle bir durumdadır. Diyorlar ki şu yok bu yok.. Halbuki var. Anadoluyu dolaşırsak görürüz ki yöreden yöreye değişen aksanlarda her şey var. R’nin söylenmediği durumlara gelince, o da aksandan aksana değişir. Sadece Türkiye içindeki aksanlardan bahsediyorum. Yani demek istediğim şey katı kurallarla dili sınırlamak yanlıştır. Herhangi bir kuraldan bahdedilecekse istanbul aksanına göre olduğunu belirterek hangi Türkçeyi kastediyoruz onun bilincinde olmalıyız, meseleyi tüm Türkiye Türkçesine veya tüm Oğuz lehçesine veya tüm Türkî dillere bindirmemeliyiz. Sonra, Türk dillerinin Oğuz lehçesinin Türkiye Türkçesi kolu Anadolu, Balkanlar, Kıbrıs ve Irak gibi geniş bir alanda çeşitli şive ve aksanlarla bir bütündür.

  9. yolcu diyor ki:

    Bu kurallara göre kelimeleri çıkarırsak, geriye pek bir kelime kalmıyor sanırım. :)
    ***
    Haklısınız. Bir önceki yoruma yazdığım cevapta da dediğim gibi bu bilgilere artık pek katılmıyorum. Listedeki kurallara uymayan pekçok öz Türkçe kelime var.

  10. Habibe Üner, İstanbul diyor ki:

    Gerçekten ana konuya yazan ve bunu ilave bilgilerle destekleyen kişilere teşekkür ederim. Ben aradığımı bulamadım ama olsun genel bir bilgi almış oldum. Öz türkçemizdeki dil kurallarının belli bir uyumu ve kuralları vardır. Benim aradığım soruya gelimce öz türkçemizde kelimelerin sonunda hangi harf bulunmaz?
    ***
    Habibe hanım, böyle konuları ben artık hiç doğru bulmuyorum. Örneğin Türkçede J bulunmaz diyorlar ama Orta Asya’da Y yerine J çok kullanılır. Türkiye Türkçesi bize anlatıldığı gibi değil. Salt bir Oğuz lehçesi şivesi değildir. Karma bir Türkçedir. Temeli Orta Asya.. Ama bizde J yok. Neyi neye göre kim belirliyor? Yeni bir dil yaratmaya çalıanların uydurmaları kurallara saygı duymamızı bekliyorlar. Anadoluda bir şekilde J sesi gitmiş. Bunun benzeri İngilizcede de var. Fransızcadan aldıkları sözcüklerdeki J sesleri onların dilinde C sesi olmuş. yöresel etkiler bunlar. Esas sebep ise bir yöre halkına başka bir dilin ya da başka bir dildeki kelimelerin empoze edilmesidir. Anadolu insanı jandarma demez cenderme der. Öte yandan Anadolu halkları orta asya gerçek Türklerine hiç benzemiyor. Dil de benzemiyor oldukça farklılaşmış. Ve bugün o farklılıklar Öz Türkçe diye bize benimsettirilmeye çalışıyor. Öz Türkçe arayan aradığını Orta Asya’da aramalı.

  11. Gizem diyor ki:

    Ben de Türkçe’ye başka dilden giren sözcüklerin bu kadar ayrıntıyla incelenmesi taraftarı değilim fakat en azından hangi sözcüğün hangi dilden dilimize girdiğini tahmin edebilmemiz için çok gerekli bu bilgiler.

  12. Fatmanur U. -Sivas diyor ki:

    Okulda öğretmenimiz h ile başlayan kelimeler Türkçe değil dedi. Annem ve babama bunu söylediğimde ise karşı çıktılar. Han, havlu, halı gibi şeyleri örnek gösterdiler ve Türkçe dediler. Siz doğrusunun ne olduğunu biliyorsanız söyler misiniz?
    ***
    Anneniz babanız haklı. Öz Türkçe diye bize yutturulmak istenen şey Oğuz lehçesinin Anadolu’nun batısında ve Balkanlarda değişime uğramış 20. yüzyılda son halini almış şeklidir (ama bunu da pek bilinçlice yapamıyorlar). Öz Yeni Türkiye Türkçesi deseler belki doğru söylemiş olacaklar. Ama “Öz Türkçe” derlerse çok geniş bir alanı içine alıyor. Han özbeöz Türkçe bir kelimedir. Nedense Uygurca diyorlar. Uygurca başka bir dil mi sanki? Azerice, Türkmence, Uygurca, Kazakça, Tatarca tümü Türkçe. Her neyse. Eğer Han sözcüğüne Türkçe demeyeceksek o zaman kendimize de Türk dememeliyiz. :)

  13. Akif Yenice - Çanakkale diyor ki:

    Ünsüz türemesine uğrayan kelimeler türkçe değil arapçadır:

    Affetmek Hissetmek Halletmek Reddetmek Zannetmek Hazzetmek

  14. Esra Yazıhan - Malatya diyor ki:

    Türkçe kelimelerde b harfinden önce n harfi gelmez, m olarak düzeltilir:

    Cambaz Ambar Tombul Sümbül Bomba Tembel Kambur Çember Kumbara

  15. serap şanlıurfa diyor ki:

    Türkçe kelimeler de arapça ve farsça kelimeler var ama küçük ünlü uyumuna uymayan kelimeler türkçe degildir

  16. utku,istanbul diyor ki:

    turkce kokenli sozcuklrin basinda c harfi de bulunmaz mesela cennet kelimesi yabanci kokenlidir

Sorunuzu veya Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen konuşma dilinde yazmayın zorluk çıkarmayın.
LÜTFEN YAZI DİLİ KURALLARINA SAYGILI OLALIM

Yorumu göndermeden önce burayı doldurun.