Damızlık demek, cinsel olgunluğa ve yeterliliğe sahip olmak, her konuda sağlığı yerinde olmak ve cinsinin en iyi örneklerinden biri olmak demektir. Ayrıca horozun dölleme kalitesinin ve tavuğun döl tutucu kalitesinin yüksekliği de damızlık olmada büyük önem taşır.
Tavukları çoğaltmakta çeşitli amaçlar olabilir. Bunlar:
1- Türlerine veya cinslerine dikkat edilmeksizin gelişigüzel bir şekilde tavuklarla horozlar çiftleştirilir, kuluçkadan çıkan civcivlerle sayı çoğaltılmaya çalışılır.
2- Belirli bir türün neslinin devamı için türün en kusursuz örnekleri damızlık olarak seçilir.
3- Melezleştirmelerle yepyeni türler elde etmek için hedefe, amaca uygun türler seçilir.
4- Etlik cinslerde et verimi yüksek, yumurtalık cinslerde yumurta verimi yüksek hibrit cinsler elde etmek için bilinçlice seçim yapılır; bu iş profesyonellik gerektirir.
Yukarda saydığım sebeplerin hangisi olursa olsun damızlık tavuk ve horoz seçiminde en temel şartlar şunlardır:
1- Hem tavuk hem horoz en az 10 aylık, en fazla 15 aylık olmalı. Her açıdan en verimli çağları bu zaman aralığındadır.
2- Horoz biraz daha yaşlı olabilir fakat tavuk daha yaşlı olmamalıdır. Çünkü horozdan aktarılan spermlerin bir yol izleyip yumurtalık kanalına varmaları en az 7 gün sürer. Tavuk yaşlandıkça iç organlarının spermlerin rahat yol almasına uygunluğu azalıyor. Aynı şartlarda yaşayıp aynı horozla çiftleşen tavuklardan genç olanların yumurtalarının tümünün döllü olduğu, yaşlı olanlarının bazı yumurtalarının dölsüz olduğu görülmüştür.
3- Garanti döllü yumurta elde edilmesi için tavuğun en az 12 gün önceden horozla çiftleşmeye başlamış olması gerekir.
4- Damızlıklar cüsse itibarıyla birbirlerine denk türlerden seçilmeli. Cüce cinslerle büyük cinslerin doğal çiftleşmelerinde horozun spermleri uygun yere isabet ettirmesi ihtimali çok zayıftır. Bu durumda, tabi eğer ille bu iki farklı türden melez türler elde edilmek isteniyorsa, horozdan spermler alınarak tavuğa suni dölleme yapılır.
5- Bireyler çok yakın akraba olmamalı. İnsanlarda olduğu gibi tavuklarda da sakatlıklara ve bazı hastalıklara sebep olabiliyor.
6- Doğal yaşama uygun, açıkta tavuk besleyiciliği yapanlar damızlıkları aynı coğrafyadan seçmeli: başka bölgelerden, uzak şehirlerden seçmemeli. Böylece o bölgeye uygun bağışıklık sistemi korunmuş ve devam ettirilmiş olur, bu da hastalıklara karşı daha dirençli nesillere sahip olmanızı sağlar.
7- Kıç kısmı tüyleri fazla uzun ve sık olan tavuklarda ve horozlarda kıçtaki tüyler makasla kesilerek kısaltılır ki horozdan tavuğa sperm geçişi tüyler yüzünden engellenmesin.
8- Damızlık olarak kullanılacak tavuklar ve horozlar en azından iki ay öncesinden başlanılmış olarak iyi ve sağlıklı bir beslenmeye alınmış olmalıdırlar. Bu beslenme fazla yemle değil besin değeri açısından dengeli besinler içeren ve tavukların doğadaki alışkanlıklarına uygun yiyeceklerden olmalıdır.. Ta ki aşırı iyi beslenme yüzünden yumurtalar çift sarılı olmasın; çift sarılı yumurtalar ikiz oluşumlara sebebiyet verir ve o civcivler iç içe gelişir, hayatta kalmaları mümkün değildir. Dengeli beslenmeleri öyle olmalı ki, bünyeleri ihtiyacı olan hiçbir vitaminden, protein türünden, madensel maddelerden, minerallerden ve bağışıklık maddelerinden yoksun kalmış olmasın. Bilhassa dişilerde (yani tavuklarda) kaliteli dengeli beslenme çok daha önem taşır. Aksi takdirde onun yumurtalarından çıkacak civcivler dirençsiz olurlar. Besin yetersizliği yüzünden embriyo döneminde bile ölümlere rastlanır – yumurtadan çıkış esnasında ve sonrasında, sonraki günlerde yaşama şansları azdır.
Belirli bir türün neslinin devamı için damızlık seçimi
O türün standartlarını çok iyi bilmek gerekiyor. Genetik açıdan bütün özellikleri eksiksiz gibi görünse bile, bazı anormallikler ne kadar önemsiz olursa olsun sakıncalıdır. Mesela ayak renginde farklılık, ibik şeklindeki farklılık, dış görünümde, fiziki yapıda, boyda ve ağırlıkta olması gereken standartlara uymayan en önemsiz farklılıklar bile sakıncalı bulunmalı ve tercih edilmemelidir. Karışık renkli – alacalı cinslerin bütün vücutlarındaki renk dağılımlarına bile çok dikkat edilmeli, bedendeki renk dağılımına göre o türün veya o cinsin standartlarına en uygun olan bireyler özenle seçilmelidir.
benim bı hınt tavuğum var budur sonbahardan berı yumurta yapmıyo horoz bınıyo ama yapmıyo kanatları soyulmuş vucudundakı tuyler soyulmu ama yumurta edıyo gıbı gıdıp uzerınde yatıyo dıkkat ettım yumurtanın uzerınde yatıyo ama etmıyo ve bağirıyo etmıs gıbı neden acaba merak edıyomm
*****************
Kuvvetli ihtimal yumurta yolları sisteminde bir hastalık vardır. Şöyle oluyor: Yumurta sarıları bir yerden sonra yollarına devam edemiyor ve orda birikiyorlar zamanla haşlanmış yumurta sarısı gibi ama tek tek değil hepsi birbirine karışmış gibi bir hal alıyorlar. Bunu ultrasonla anlamak mümkün ama kim yapacak, bu bir problem. Anlasanız bile tedavisi kolay kolay mümkün değildir sanıyorum. İyi bir veteriner ameliyat eder içerdeki birikintileri temizler hastalığın sebebini bulur tedavi eder… zayıf ihtimal. bu tavuktan ümidinizi kesin bence. Bundan sonra onu evin kedisi gibi görün öyle değer verin, fazla yaşayacağını da sanmam. yine de bekleyin inşallah geçici bir sorundur. Bu arada unutmadan yazayım: horozdan uzak tutsanız iyi olur.